مسعود سعد سلمان در این باره گوید:

سپندارمذروز خیز ای نگار       سپندآر ما را و جام می آر

   به هر تقدیر اسپندارمذ به چهار معناست:

   فرشته موکل بر درختان و بیشه ها و تدبیر امور و مصالحی که در ماه و روز اسفندار واقع گردد؛نام ماه دوازدهم از سال خورشیدی؛ زمین و مدت ماندن آفتاب در برج حوت

     تا بدینجای کار میان محققان اختلافی نیست؛اختلاف از زمانی آغاز می گردد که برخی به    گونه ای نادرست بر آنند که ((اِسپَندارجشن)) برابر با 29 بهمن ماه هرسال است.متاسفانه این اطلاعات نادرست در سایتهایی نظیر ویکی پدیا نیز درج گشته است که از تمامی اربابان تفکر و اندیشه که دستی بر قلم دارند انتظار می رود تا این خطای فاحش تاریخی را به مسؤولان ذی ربط،خاطرنشان سازند.اشتباه مذکور از آنجا نشأت می گیرد که از آنجا که در تقویم کهن پارسی،ماههای سال سی روز بوده اند و در انتهای تقویمها پس از پایان ماه اسفند،پنج روز اضافه می گشته،و با تبدیل شش ماه نخست سال به ماههای سی و یک روزه،این مسأله نیز برطرف گشته است،لذا باید از تاریخ ((پنجم اسفند ماه))،شش روز کم شود و بدین روی شایسته است تا روز ((بیست ونهم بهمن ماه))،روز((اِسپَندارجشن)) یا وَلِنتَین ایرانی نامیده شود.توضیح آن که پنج روز مذکور را در تقویم پارسی کهن،((خمسه مسترقه)) یا ((پنجه دزدیده)) می نامیدند و بنا بر برهان قاطع،وجه تسمیه به دزدیده از آن جهت است وزیر یکی از پادشاهان حاصل این پنج روز را در تمام ممالک او به حساب نمی آورده است که البته در صحت این روایت نیز جای تردید است.به هر تقدیر از آنجا که طول تمامی ماههای پارسی، سی روز و 12 ماه سال برابر با 360 روز بوده است در آخر اسفندارمذ،ماه دوازدهم،پنج روز بدان می افزوده اند تا سال،تکمیل گردد و آنرا پنجه دزدیده یا خمسه مسترقه می نامیدند.در واقع،پنج روز مذکور را بدون آن که جزء ماه بدانند جزء سال می دانستند.آرام آرام با گسترش دانش گاهشماری در ایران،متخصصان بر آن گشتند که از آنجا که کشور پهناور ایران،در نیمکره شمالی قرار دارد و دورانِ میانِ اعتدال خریفی تا اعتدال ربیعی،کوتاهتر از دورانِ میان اعتدال ربیعی تا اعتدال خریفیست،خمسه مسترقه را میان شش ماه نخست سال سرشکن کردند تا مشکل گاهشماری از میان برود.

همین مسأله در گاهشماری میلادی نیز به گونه ای دیگر مورد رسیدگی قرار گرفته است و اگر روزهای ماههای دسامبر و ژانویه 31 روز است،طول ماه فوریه به 28 روز تقلیل یافته است و موارد دیگر که به طور تفصیل وارد نمی گردیم.با توجه به قدمت کهن و طولانی ((اِسپَندارجشن))،باید خاطر نشان گشت که برابر با فرهنگ دهخدا،پیش از آنکه خمسه مسترقه را به پایان اسفندماه بیاورند،آنرا به نامهای اَهنَوَد،اَشتَوَذ،اِسفَندمَذ،خِشت و هَشتویش در پایان ماه هشتم یعنی ماه آبان می افزودند که مطابق با این استدلال،از آنجا که ماه آبان،از حیث زمانی مقدم بر بهمن ماه است و دیگر موردی ندارد تا 6 روز از پنجم اسفندماه کاسته گردد،دانستن 29 بهمن به عنوان ((اِسپَندارجشن))،عقیده ای مردود است.با توجه به استدلالات فوق به نظر می رسد که روز((اِسپَندارجشن)) یا وَلِنتَین ایرانی همان روز پنجم اسفندماه است که به غلط آنرا 29 بهمن دانسته اند.

 زخم زبون

سنگ صبور

خیانت